محمد ذوالفقاری : مسافری برای همه سفرها

                    از این تاریخ /  من محمد ذوالفقاری چشمهای توام  / خیلی راحت توی دلم می بینی چشمهایتم »

= : آقای ذوالفقاری اشاره به تکلیف و موظف شدن کردید چه هدف و به طور کلی تر چه انگیزه ای شما را مکلف به انجام این تحقیق نمود؟

- خب من از بچگی عاشق موسیقی به خصوص موسیقی بومی بودم و فکر می کنم واضح است منظورم موسیقی همراه با ترانه می باشد - ترانه هایی که به ما و زندگی ما و آداب و رسوم و اعتقادات ما چفت بوده اند - چون آن ترانه ها عمقی و ریشه ی اصلی فرهنگ ما هستند و  برای همین هم است که تا حالا ماندگار بوده اند . این که این روزها اغلب آنها از بین رفته یا از یاد می روند به این فکر افتادم برای حفظ این ارزشها آنها را مکتوب کنم و علت دیگر این کار به تاراج رفتن این فرهنگ بود که کم در کشورهای خلیج این کار نمی کنند و حتا در همین مملکت . به عنوان مثال خواننده ی بوشهری ( محمود جهان ) مگر خیلی از آهنگ ها و ترانه های ما را اجرا و با کمال پررویی به نام خود ثبت نمی کند ؟ خلاصه عشق و علاقه ی بنده به این فرهنگ و مردم انگیزه ی بنده را به این مهم چند چندان کرد . البته قبل از بنده آقای ارسلان عطایی یکسری از ترانه های نصرک را مکتوب کرده بود که متاسفانه بعد از مرگش معلوم نشد دست کی افتاد و به هر حال ما که خیری از زحمتها ی ایشان و این یادداشت ها ندیدیم

= فکر می کنید ثبت این قبیل آثار چه تاثیری بر فرهنگ آینده ی ما خواهد داشت ؟ 

-همانطور که می دانید انسان امروز از دنیای سنتی - دنیایی که جمعی و همراه با شب نشینی ها و رفت و آمدها و شادی ها و آداب و رسوم های خاص بوده وارد دنیای مدرن و ماشینی شده - در نتیجه انسان امروز احساس تنهایی می کند و ترانه امروز هم بازتاب همین دنیاست که همش از درد تنهایی انسان امروز می نالد به عنوان مثال ابراهیم منصفی که در قله ی ترانه ی امروز حد اقل این منطقه ایستاده  ، وقتی می گوید : « به دنبال تو هر یه خاک اگردم / پریشن خاطر و سینه چاک اگردم » یا « مه کفترم تو دشت لوت / تنها نمردم تو ای سکوت » تقریبا به همه ی ما ربط دارد و اما ترانه ی دیروز بالعکس است . بیانگر شادی ها / تفریحات / اتفاقها / اعتقادات / عشق ها / آداب و رسوم ماست که ترانه ی یوزپلنگ ص 65  و ترانه ی زنن نرفتن به پنجه ص 35 کتاب نصرک نمونه ی خوبی ست احتمالا . پس بی شک با چاپ چنین مجموعه هایی خواهیم توانست ارزشهای فرهنگی خودمان را حفظ کنیم و حتما نسلهای بعد بدشان نخواهد آمد که بفهمند پدرانشان چطور زندگی می کرده اند و با شناخت همین پیشینه  و تاریخ غنی است که می توانیم آینده فرهنگی و هنری قوی تر و استوارتری داشته باشیم

= آقای ذوالفقاری چه شد که مشخصا نصرک را انتخاب کردید ؟

- ببینید من خودم بالشخصه با ترانه های نصرک و ابراهیم منصفی ارتباط بهتر و راحتتری دارم چون هم از لحاظ حسی قوی اند و هم هردو بیانگر شرایط و محیط زیستی / اجتماعی / اقتصادی / سیاسی و اعتقادی زمان خود بوده و هستند و از همه مهمتر شامه تیز شاعری آنهاست / همین ویژگی ها باعث شد که به سمت نصرک جذب شوم .

= آقای ذوالفقاری با مطالعه ی کتاب ای سیاه زنگی خواننده متوجه نوعی شتاب زدگی می شود . دلیل خاصی برای این شتاب دارید ؟

- واقعیت این است که کار این مجموعه در حاشیه تحقیق درباره ی نصرک انجام گرفت که به یک سری ترانه بر می خوردم که متعلق به نصرک نبودند ولی ارزشمند و ریشه ای بودند که آنها را نت برداری کردم و بعد حیف ام آمد رها شود و تصمیم گرفتم به صورت کتاب در بیاورم که ای کاش با کارشناسی بیشتری صورت می گرفت . البته همه ی اشکالات این کتاب مال کم تجربه بودن من نبود بخشی از آن بر می گردد به صادق نبودن آن عزیزانی که در آن مجموعه حضور دارند . گاهی وقتها یک ترانه چند سراینده پیدا می کرد و هر کس به نوعی با تکذیب کردن حرف دیگری خودش را جا می زد . خلاصه با آن همه زجر و تلاش باز هم اشتباهاتی پیش آمد به عنوان مثال ترانه ی جوتی سفید در ابتدا خانم فاطمه رضایی از آن خود می دانست در صورتی که بعدها معلوم گردید مال صالح آتون است و از این حرفها ...

= آقای ذوالقاری شما به عنوان یک شاعر جوان شعر امروز ایران را چگونه ارزیابی می کنید و بحران مخاطب را معلول چه می دانید ؟

- شعر امروز هم ادامه ی شعر دیروز است فقط شرایط و امکانات عوض شده  / هر مخاطبی که جدی است مشکلی ندارد ولی ما از مخاطب عام که حافظ را فقط برای فال گرفتن می خواند چه توقعی می توانیم داشته باشیم و علت عمده ی این اشکال از دید من ضعف و اشکال از سیستم آموزشی ست و تربیت ناصحیح هنری . وقتی در تمام دوران تحصیل شعر را به صورت کلیشه ای تدریس می کنند و به دانش آموز یا دانشجو اجازه نمی دهند خودش به معنایی برسد و همین باعث می شود که ما ذهنی تنبل داشته و هیچ وقت به دنبال کشف و برداشت تازه نرویم و همین امر در ندانستن و عدم ارتباط صحیح با هنر امروز دخیل است .

=نظرتان در مورد شعر امروز استان چیست ؟

- شعر استان شعری پویا و پاک و بدون های و هوی و شلوغ بازیهای پایتخت است / که الان یکی از قطب های شعر امروز محسوب می

شود قبل از ما شاعرانی مانند ابراهیم منصفی و حسن کرمی در زمان خودشان مطرح بوده اند و بعد مسعود فرح و نسل بعد موسا بندری / سعید آرمات و محمد حسن مرتجا و بعد از آنها علی آموخته نژاد و خود بنده هستم و در ادامه خانمها بدریه حسن پوری و ساجده کشمیری کم کم به استقلال می رسند و در آینده هم می توان به امین امیری / جواد قاسمی و ... امیدوار بود . پس در نتیجه شعر ما با پیشینه ای قوی شعری ریشه ای و پایدار و با آینده ای روشن است .

=  کار بعدی شما در چه زمینه ای خواهد بود ؟

- فقط و فقط به فکر چاپ دفتر دوم شعر خودم هستم که فکر می کنم دارد دیر می شود و عنوانش هم این است : « مرا گنجشک توی چشم

 بگیر » / خب مجموعه ی  « با این تفاصیل - نه اسب - نه دختر » اولین مجموعه ی شعری من است ولی به آن اعتقاد دارم یک مجموعه با روح و لطیف است ولی معتقدم که  این مجموعه ی دوم پخته تر و حاصل آشنایی بیشتر با شعر و زبان و ادبیات امروز است که فکر می کنم آنهایی که شعر مرا دنبال می کنند خواهند دید.

= ضمن تشکر از شما به عنوان حسن ختام  مختصری از زندگی نامه ی نصرک / ویژگی های کارش و در مورد چاپ کتاب محله ی 

خاموشان که در واقع بهانه ی اصلی شکل گیری این گفت و گو بود تو ضیحاتی برای مخاطبان سایت بفرمایید .

- نصرک مخفف یا اسم مصغر شده ی نصرالله است . او آدمی بلند بالا / لاغر اندام / سیه چرده و بسیار شوخ طبع بود . زادگاه روستایی داشته و معلوم نیست چه زمانی به بندرعباس نقل مکان کرده . او بیشترین عمر پر بار هنری خود را در محله ی گورفرنگ به سر برد که اکثر ترانه های اصیل بندری محصول ذهن خلاقه ی اوست . با وجود این که حد اقل سواد خواندن و نوشتن نداشت و از لحاظ بینایی معیوب یا به گویش بندری بالا بینک بود چون روح نا آرام در شهر می گشت و تمامی مسائل و رفتارهای فردی و اجتماعی جامعه اش را به صورت ترانه در می آورد سپس با سازی به نام زه زه یا زینگ زینگو که ساخته ی خودش بود آهنگی برایش تدارک می دید و می خواند بعد دهان به دهان می گشت سپس همگانی و توسط گروههای موسیقی در مراسم ها اجرا و خوانده می شد که هم اکنون هم کم وبیش ادامه دارد

از ویژگی های خاص ترانه های نصرک می توان ارتیک بودن / عریان گویی / هجو و طنز نام برد / گاه چون عاشق بی قراری عاشقانه می سرود که ترانه ی سیه چشمون مریم و گلدونه ی نار یا همان ماست امواردن زیباترین عاشقانه های اوست و گاهی هم بینش و نگاه او رنگ و بوی سیاسی می گیرد مثلا موضوع کشف حجاب و مسئله ی تلفن و تلگراف بلژیکی ها را پیش می کشد و خلاصه با شامه تیز هنری اش از هیچ رفتار و اتفاقی نمی گذرد و همین ویژگی هاست که برخی ترانه های نصرک را زندگی و تاریخ زنده ی هرمزگان می دانند

اگرچه از روزگار زیست نصرک زمان زیادی نمی گذرد با این وجود زندگی او در هاله ای از ابهامات به سر می برد و تاریخ تولدش مشخص نیست ولی مرگش در سال 1328 در اثر بیماری که در سفرش به دوبی گریبانگیرش می شود اتفاق می افتد و در قبرستان قدیم سید کامل به خاک سپرده می شود

گفتنی است این  تحقیق به دلیل مکتوب نبودن منابع و نداشتن منبعی موثق به صورت میدانی صورت گرفت و چون نقل و قولها زیاد بود مرا دچار مشکل می کرد که واقعا نیاز به کمک و حمایت زیادی داشتم و همین جا جا دارد از بخش پژوهش ارشاد / جناب دکتر رئوفی / آقایان : موسا بندری / موسی رکنی / علیرضا محسنی / حمید عباسزاده و خانواده های حوا قنبری / حوا حلمی / اوشت سلیمان و همه ی عزیزانی که در این مهم مرا یاری کردند کمال تشکر را داشته باشم و همچنین از دست اندرکاران سایت هرمزگانی دات نت نهایت سپاس را دارم که با گفت و گوهای هنری سعی در ابقا و ارتقا ء فرهنگ و هنر بومی دارند . آرزوی توفیق این عزیزان را از درگاه خداوند خواستارم .

گفتگو از : روشینا

هرمزگانی دات نت